Sau nhiều tháng tranh cãi xoay quanh nghi vấn về việc các tác giả đoạt giải văn học danh giá sử dụng trí tuệ nhân tạo, giải thưởng Prix Pascal de Littérature IA đã chính thức ra mắt trong tuần này nhằm tôn vinh những tác phẩm hư cấu được chắp bút với sự trợ giúp của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Tác phẩm giành chiến thắng tại giải Prix Pascal de Littérature IA sẽ nhận được phần thưởng là cơ hội xuất bản chính thức. Theo thể lệ, các tác giả tham gia phải nộp một bản thảo chưa từng xuất bản có dung lượng từ 10.000 đến 50.000 từ. Cùng với bản thảo, người dự thi cần cung cấp thông tin chi tiết về mô hình AI và các câu lệnh (prompt) đã được sử dụng để tạo ra văn bản. Ban tổ chức chấp nhận tất cả các mô hình ngôn ngữ lớn phổ biến hiện nay, bao gồm ChatGPT, Claude, Gemini và LLaMA. Tác giả ở bất kỳ quốc gia nào cũng có thể gửi bài dự thi, song tác phẩm bắt buộc phải được viết bằng tiếng Pháp.
Giải thưởng được đặt theo tên của Blaise Pascal, nhà bác học người Pháp từng góp phần phát minh ra một trong những chiếc máy tính cơ học đầu tiên và là tác giả của nhiều văn bản thần học, nổi bật là tác phẩm "Pensées" từng được Giáo hoàng Francis ca ngợi vì "chiều sâu triết học và sức hút văn chương". Mặc dù điều kiện dự thi yêu cầu tác phẩm thuộc thể loại hư cấu, giải thưởng cũng quy định nội dung tác phẩm phải góp phần giải quyết một vấn đề về đạo đức, xã hội hoặc sinh thái đang đe dọa nhân loại.
Prix Pascal được thành lập bởi ba doanh nhân công nghệ gồm Philippe Rodriguez, Albin Serviant và Gilles Mentré. Ông Rodriguez là đối tác sáng lập của công ty tư vấn mua bán và sáp nhập Avolta, đồng thời được giới thiệu là "nhân vật dẫn đầu trong ngành công nghiệp tiền mã hóa và blockchain tại châu Âu". Ông Serviant là doanh nhân trong lĩnh vực truyền thông số và từng giữ chức chủ tịch tạp chí LGBTQ+ Têtu. Trong khi đó, ông Mentré là cựu công chức có bằng tiến sĩ triết học, hiện giảng dạy tại Đại học Harvard và Đại học Paris 1 Panthéon-Sorbonne, đồng thời là đồng sáng lập nền tảng bỏ phiếu trực tuyến Electis.
Sự ra đời của Prix Pascal diễn ra sau hàng loạt tranh luận trong những tháng gần đây về khả năng ứng dụng AI của các tác giả lọt vào vòng chung khảo cũng như đoạt giải tại nhiều giải thưởng văn học lớn trong năm nay, bao gồm Giải truyện ngắn Commonwealth, Giải Caine và Prix Goncourt - giải thưởng văn học danh giá nhất nước Pháp.
Cổng tiếp nhận tác phẩm dự thi đã chính thức mở trên trang web của giải thưởng và dự kiến đóng lại vào cuối tháng 11. Một danh sách rút gọn gồm 10 tác phẩm sẽ được thiết lập trước khi công bố người chiến thắng vào đầu tháng 12. Hội đồng giám khảo gồm 5 hoặc 6 thành viên là các nhà văn, nhà phê bình, nhà báo, triết gia và nhà xuất bản sẽ được công bố vào đầu tháng 11.
