Ngân hàng Thế giới (WB) đang kêu gọi các quốc gia đang phát triển đẩy nhanh việc phát triển các mô hình “AI thu nhỏ” (small AI) có thể vận hành trực tiếp trên điện thoại di động ngay cả khi kết nối mạng hạn chế, nhằm khai thác tối đa lợi ích mà trí tuệ nhân tạo mang lại.
Trong khi các tập đoàn công nghệ lớn tại Thung lũng Silicon tập trung vào những sản phẩm tiêu dùng ngày càng phức tạp, ông Paschal Donohoe, Giám đốc Tri thức của Ngân hàng Thế giới, nhận định AI có thể thúc đẩy sự phát triển của các nền kinh tế mới nổi nếu công nghệ này được tùy biến cho phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Mô hình AI thu nhỏ sử dụng các hệ thống chuyên biệt, được huấn luyện dựa trên các tập dữ liệu hẹp phục vụ cho một mục đích cụ thể. Ông Donohoe cho biết: “Sự phát triển kinh tế tại các quốc gia mà chúng tôi hợp tác vốn có thể phải mất hàng thế kỷ, nhưng hiện nay hoàn toàn có tiềm năng diễn ra chỉ trong vài thập kỷ. AI thu nhỏ sẽ hoạt động trong môi trường bản địa, với kết nối mạng thấp, bằng chính ngôn ngữ của cộng đồng và sẵn sàng trên chiếc điện thoại di động.”
Dẫn chứng từ chương trình nông nghiệp AgriConnect của WB, cựu Bộ trưởng Tài chính Ireland chỉ ra rằng nông dân Ấn Độ rất cần tiếp cận thông tin phân tích đất đai bằng ngôn ngữ mẹ đẻ. Do không có đủ chuyên gia nông nghiệp để hỗ trợ từng trang trại nhỏ, AI tích hợp trên điện thoại chính là giải pháp đáp ứng các nhu cầu thông tin này. Ông cũng đề xuất xây dựng các sản phẩm tương tự thông qua sự hợp tác giữa WB, chính phủ các nước và khu vực tư nhân.
Tác động của AI đối với việc làm và tăng trưởng kinh tế là chủ đề trọng tâm tại hội nghị thường niên của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) diễn ra tuần này tại Bangkok, Thái Lan.
Phát biểu tại hội nghị, Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva kêu gọi các chính phủ tạo lập các điều kiện tiên quyết để AI phát huy hiệu quả. Theo bà, các quốc gia cần bảo đảm khả năng tiếp cận điện lực, xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, chuẩn bị tâm thế tiếp nhận công nghệ cho người dân và thiết lập cơ chế bảo vệ trước các tác nhân xấu. Nếu xây dựng tốt các nền tảng căn bản, việc ứng dụng AI có thể trở nên phổ cập và bình đẳng như điện thoại di động.
Trước đó, Báo cáo Phát triển Thế giới của WB công bố vào tháng 8 cũng đánh giá cao tiềm năng của AI, song lưu ý những thách thức hạ tầng còn tồn tại. Điển hình tại khu vực châu Phi cận Sahara, gần một phần ba số trường học nông thôn vẫn thiếu điện và hơn hai phần ba không có đường truyền internet ổn định.
Ngoài ra, bà Georgieva cũng đưa ra cảnh báo rằng theo thời gian, 40% công việc trên toàn cầu có khả năng sẽ bị AI thay thế hoặc biến đổi, gây tác động đặc biệt nghiêm trọng đến những lao động trẻ mới gia nhập thị trường việc làm. Việc các công việc mang tính lặp lại bị loại bỏ sẽ thu hẹp cơ hội rèn luyện và thăng tiến truyền thống của thế hệ trẻ.
Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Ajay Banga, Ngân hàng Thế giới đang tập trung thu hút vốn tư nhân vào các nền kinh tế mới nổi. Ông Donohoe cho biết tổ chức này đã huy động được 120 tỷ USD vốn tư nhân trong năm qua thông qua các công cụ bảo lãnh và tài chính, tại thời điểm nhiều quốc gia, bao gồm Mỹ và Anh, đang cắt giảm ngân sách viện trợ.
