Hôm thứ Hai, Microsoft đã giới thiệu các tính năng bảo mật mới nhằm bảo vệ các doanh nghiệp trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ các tác nhân AI (AI agents). Động thái này diễn ra trong bối cảnh gã khổng lồ công nghệ liên tục đưa ra những cảnh báo về sự nguy hiểm tiềm tàng của trí tuệ nhân tạo và các hệ thống tự hành.
Bổ sung đáng chú ý nhất là Guardian Agents, tính năng được thiết kế để giám sát các tác nhân AI mà doanh nghiệp đang sử dụng. Guardian Agents là một phần của Project Perception – sản phẩm được Microsoft giới thiệu lần đầu vào tháng 6 nhằm đối phó với các mô hình tấn công mạnh mẽ như Mythos, Fable của Anthropic hay hệ thống quét lỗ hổng Daybreak của OpenAI. Ban đầu, Project Perception triển khai ba nhóm tác nhân: "đội đỏ" đóng vai trò tin tặc tấn công, "đội xanh" phát hiện và đánh giá lỗ hổng, cùng "đội xanh lá" chịu trách nhiệm khắc phục.
Dù từng được thiết kế dựa trên giả định rằng các cuộc tấn công AI sẽ đến từ bên ngoài, thời gian gần đây, CEO Microsoft Satya Nadella liên tục cảnh báo rằng mối đe dọa thực sự có thể đến từ chính các tác nhân AI mà doanh nghiệp đã triển khai và trả phí sử dụng, tương tự như một nhân viên biến chất – hay còn gọi là "mối đe dọa nội bộ".
Đầu tháng này, trên blog cá nhân, ông Nadella nhấn mạnh các tổ chức cần ngừng đặt niềm tin tuyệt đối vào các nhà cung cấp mô hình AI, ngay cả khi họ đưa ra những cam kết về an toàn và bảo mật. Ông kêu gọi các doanh nghiệp triển khai những hệ thống độc lập, không chịu sự kiểm soát của các phòng thí nghiệm AI, để theo dõi và kiểm soát tác nhân do các bên này phát hành. Ông khẳng định: "Chúng ta không thể ủy thác trách nhiệm cho những gì trí tuệ nhân tạo thực hiện thay mình... Nói cách khác, chúng ta cần tách biệt nguồn cung cấp trí tuệ khỏi quyền kiểm soát nó."
Bà Hayete Gallot, Giám đốc mảng kinh doanh bảo mật của Microsoft, cũng thẳng thắn nhận định rằng các mô hình tiên phong không thể tin cậy tuyệt đối, không phải vì chúng chứa mã độc hay dễ bị xâm nhập, mà vì chúng khó đoán trước. Các mô hình này được huấn luyện để hoàn thành nhiệm vụ thay vì tuân theo các chuẩn mực hay phán đoán của tổ chức, trong khi lại thường được trao quyền truy cập vào dữ liệu và công cụ nhạy cảm.
Giải pháp của Microsoft vừa gây bất ngờ vừa mang tính chiến lược kinh doanh. Đáng chú ý, Microsoft là đối tác đầu tư thân cận của cả OpenAI lẫn Anthropic, đồng thời sở hữu trung tâm nghiên cứu AI riêng. Tuy nhiên, việc Microsoft khuyến khích doanh nghiệp mua giải pháp bảo mật từ nhà cung cấp điện toán đám mây thay vì các đơn vị phát triển mô hình được đánh giá là một logic hợp lý: phần mềm giám sát cần phải độc lập với nhà cung cấp tác nhân.
Nắm bắt cơ hội thị trường này, Microsoft đã bổ sung tính năng phát hiện tác nhân vào Microsoft Defender, có khả năng nhận diện tới 60 loại tác nhân mà nhân viên đưa vào nơi làm việc, bao gồm Claude Code, Codex và OpenClaw. Hệ thống cũng bổ sung các tính năng giới hạn quyền truy cập, điều chỉnh quyền hạn linh hoạt theo từng tác vụ và yêu cầu con người phê duyệt đối với các quyết định có độ rủi ro cao.
Khái niệm xem tác nhân AI như mối đe dọa nội bộ tiềm ẩn cũng đang lan rộng trong toàn ngành. Microsoft là một trong những thành viên sáng lập Nền tảng An toàn Tác nhân Mở (Open Agent Safety Platform) của Nvidia – sáng kiến hiện đã thu hút hơn 100 công ty công nghệ tham gia. Nền tảng này có khả năng cô lập các tác nhân trong môi trường an toàn, đồng thời theo dõi và ngắt hoạt động thông qua phần cứng tương tự một công tắc khẩn cấp. Trước đó, Microsoft cũng đã công bố dòng máy tính Surface Laptop Ultra mới chạy chip Nvidia, được tích hợp sẵn các biện pháp kiểm soát và bảo mật dành riêng cho tác nhân AI.
