Người tiêu dùng đang được cảnh báo cần cẩn trọng tối đa khi mua sắm trực tuyến, trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đẩy mạnh các hoạt động phạm pháp.
Theo ghi nhận từ các cơ quan chức năng, một số kẻ gian đã tạo lập các trang web bán lẻ giả mạo, tự nhận là doanh nghiệp gia đình chuyên cung cấp các mặt hàng chất lượng cao sản xuất tại Anh. Hình ảnh trên các trang này thậm chí còn hiển thị những con phố sầm uất tại Anh với cờ Union Jack. Tuy nhiên, giới chức quản lý tiêu chuẩn thương mại cho biết, sau khi đặt hàng, người mua có nguy cơ không bao giờ nhận được sản phẩm hoặc chỉ nhận được các mặt hàng giá rẻ, sản xuất hàng loạt từ các quốc gia như Trung Quốc.
Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại Quốc gia Anh (National Trading Standards) cảnh báo rằng các hình ảnh do AI tạo ra, cùng với công nghệ giả mạo giọng nói (voice cloning) và video deepfake, đang ngày càng bị lợi dụng nhiều hơn để lừa tiền người dân. Lần đầu tiên, cơ quan này đã lập danh sách theo dõi các chiêu trò lừa đảo bằng AI nhằm cảnh báo về những công cụ và thủ đoạn mà tội phạm đang áp dụng:
- Lập các website mới hoặc trang web sao chép trông rất bóng bẩy, chuyên nghiệp chỉ trong thời gian ngắn với chi phí cực thấp.
- Lừa đảo tình cảm, trong đó AI được dùng để ghi nhớ chi tiết thông tin cá nhân của nạn nhân và duy trì các cuộc trò chuyện kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
- Sử dụng video deepfake và âm thanh giả lập giọng nói bằng AI để mạo danh người thân hoặc bạn bè thân thiết nhằm hỏi xin tiền trong các tình huống "khẩn cấp".
- Tạo ra hàng loạt email, tin nhắn văn bản và bài đăng mạng xã hội lừa đảo (phishing) được cá nhân hóa và hoàn toàn không có lỗi chính tả trên quy mô lớn.
Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Which? nhận định rằng một số phương pháp nhận diện lừa đảo truyền thống trước đây nay đã giảm hiệu quả. Người dùng không còn có thể chỉ dựa vào các lỗi chính tả hoặc ngữ pháp để phát hiện bẫy lừa như trước.
Để tự bảo vệ mình, Cơ quan Tiêu chuẩn Thương mại khuyến nghị người dân:
- Tuyệt đối không gửi tiền, thẻ quà tặng, thông tin cá nhân hoặc thông tin tài chính cho bất kỳ ai mà mình chưa từng gặp mặt trực tiếp.
- Tự mình xác minh thông tin, chẳng hạn kiểm tra xem địa chỉ của cửa hàng có thật hay không, sử dụng công cụ kiểm tra của Cơ quan Quản lý Tài chính (FCA) để xác định doanh nghiệp có được cấp phép tư vấn tài chính hay không, và liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp để xác thực thông tin tuyển dụng.
- Không vội tin ai đó là thật chỉ vì đã nghe giọng nói của họ hoặc nhìn thấy họ qua cuộc gọi video.
Nhìn chung, người tiêu dùng cần dừng lại và suy nghĩ kỹ trước khi thực hiện thanh toán, chia sẻ thông tin cá nhân hoặc hành động theo yêu cầu của đối phương. Đặc biệt, cần cảnh giác cao độ trước các tình huống bị thúc ép hay tạo cảm giác khẩn cấp, bởi kẻ lừa đảo luôn muốn nạn nhân hành động trước khi kịp suy xét thấu đáo. Các trường hợp lừa đảo có thể được báo cáo qua hệ thống Report Fraud hoặc đường dây trợ giúp của Citizens Advice.
