Trong suốt nhiều thập kỷ qua, hiện đại hóa công nghệ thông tin (IT) luôn là ưu tiên hàng đầu của các giám đốc công nghệ (CIO), trải qua nhiều làn sóng từ dịch vụ web, microservices, điện toán đám mây cho đến ảo hóa. Tuy nhiên, mục tiêu hoàn tất việc chuyển đổi dường như luôn là một cột mốc xa vời. Giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tác tử (Agentic AI), được kỳ vọng sẽ tạo nên bước ngoặt mới. Dẫu vậy, tính hiệu quả thực tế của công nghệ này vẫn đang đối mặt với nhiều dấu hỏi lớn.
Theo khảo sát gần đây của công ty dịch vụ IT Kyndryl trên 2.000 nhà lãnh đạo công nghệ cấp cao, các nỗ lực hiện đại hóa truyền thống thường đem lại kết quả kém khả quan. Chỉ khoảng một nửa số người được hỏi cho biết đạt được hiệu quả vận hành IT tốt hơn, chưa đến một nửa nhận thấy lợi ích đổi mới sáng tạo, và 18% nhận định giá trị thu lại rất hạn chế hoặc không rõ ràng. Đáng chú ý, gần một nửa số dự án hiện đại hóa rơi vào tình trạng chậm tiến độ và bội chi ngân sách.
Hiện tại, mới chỉ có 10% lãnh đạo công nghệ áp dụng Agentic AI làm công cụ hỗ trợ hiện đại hóa. Khác với nỗ lực thay thế hoàn toàn các hệ thống cũ như mainframe, Agentic AI tập trung vào việc mở rộng năng lực kinh doanh thực tế. Công nghệ này có khả năng hoạt động tự chủ, lập bản đồ các mối phụ thuộc ẩn giữa hệ thống mới và cũ – điểm mù kỹ thuật mà chưa đầy 10% tổ chức hiện nay tự tin nắm rõ. Ngoài ra, AI tác tử còn hỗ trợ tạo mã nguồn và tài liệu kỹ thuật, giúp rút ngắn đáng kể thời gian so với các quy trình thủ công dễ mắc lỗi.
Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn bày tỏ sự thận trọng. Ông Andy Thurai, người sáng lập The Field CTO và là cựu chiến lược gia trưởng tại IBM, nhận định rằng hiện đại hóa IT đang ngày càng giống một "căn bệnh mãn tính". Dữ liệu báo cáo cho thấy khoảng 40% doanh nghiệp vẫn đang duy trì hệ thống mainframe dù liên tục đặt mục tiêu chuyển đổi.
Ông Thurai cho rằng các doanh nghiệp đang quá phụ thuộc vào việc mua sắm phần mềm mới mà hiếm khi loại bỏ hoàn toàn các hệ thống cũ bên dưới. AI đang bị xem như một "sự xao nhãng hào nhoáng" tạm thời thay vì giải quyết dứt điểm các khoản nợ kỹ thuật. Đáng lo ngại hơn, các nhà cung cấp đang quảng bá AI như một giải pháp toàn năng, nhưng bài toán kinh tế lại không thực sự vững chắc.
Khi AI khiến hạ tầng phình to mất kiểm soát, hóa đơn chi phí hàng tháng sẽ trở thành một "hộp đen". Khảo sát của Kyndryl cũng chỉ ra rằng cứ 10 lãnh đạo IT thì có tới 3 người lo ngại hiện đại hóa bằng AI sẽ dẫn đến chi phí điện toán tăng đột biến và không thể dự đoán trước. Cựu chiến lược gia IBM cảnh báo thêm rằng, sớm hay muộn, chính các kiến trúc vận hành bằng AI của ngày hôm nay cũng sẽ trở thành những hệ thống di sản lỗi thời mà thế hệ tiếp theo phải tìm cách thay thế.
