Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp tối ưu hóa chi phí và rút ngắn quy trình làm phim, sản xuất âm nhạc, song cũng làm phát sinh nhiều tranh luận phức tạp liên quan đến sở hữu trí tuệ. Vấn đề này đã trở thành tâm điểm thảo luận tại diễn đàn tác động của công nghệ số và AI tới nền kinh tế sáng tạo, do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 8/10.
Đánh giá về mức độ phổ biến của công nghệ mới, ông Kiều Công Thược, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, cho biết gần như 99% người làm sáng tạo hiện nay đã ứng dụng AI vào công việc.
Đồng quan điểm, ông Tào Minh Hùng, đại diện Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI), nhận định AI mang lại lợi ích lớn khi giải phóng người làm nhạc khỏi các tác vụ thủ công kéo dài "nhiều ngày, nhiều đêm". Trước đây, việc tạo ra một bản thu đòi hỏi chi phí đắt đỏ tại các phòng thu chuyên nghiệp. Hiện nay, sự xuất hiện của AI cho phép các nghệ sĩ dù hạn chế về tài chính vẫn có thể tự thực hiện nhiều công đoạn để hoàn thiện tác phẩm đưa ra thị trường.
Dù vậy, đại diện IFPI lưu ý rằng nếu AI sử dụng các tác phẩm có bản quyền làm dữ liệu huấn luyện rồi tạo ra sản phẩm mới cạnh tranh trực tiếp với dữ liệu đầu vào, quyền lợi của người sáng tạo gốc sẽ bị đe dọa. Ngành âm nhạc không phản đối ứng dụng AI nhưng yêu cầu phải có giới hạn cụ thể. Những tác phẩm do AI tạo ra hoàn toàn không nên được công nhận bản quyền, và cần có cơ chế bù đắp tài chính cho tác giả gốc nếu AI khai thác nội dung của họ để tạo sản phẩm mới.
Ở góc nhìn khác, ông Kiều Công Thược cho rằng AI bản chất là công cụ gia tăng năng suất. Kết quả tạo ra phụ thuộc vào kỹ năng và nguồn dữ liệu của mỗi cá nhân, do đó quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người chứ không bị chuyển giao cho máy móc.
Trước câu hỏi về việc xác định tỷ lệ đóng góp giữa con người và AI trong sản phẩm, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó cục trưởng Sở hữu trí tuệ, nhận định việc bóc tách rạch ròi hai yếu tố này là điều không khả thi. Cơ quan quản lý và giới chuyên môn cần chấp nhận các luồng tranh luận, mâu thuẫn để từng bước tìm kiếm giải pháp xử lý phù hợp khi có thêm thông tin thực tế.
Diễn đàn về tác động của AI và công nghệ số là một phần trong chuỗi sự kiện Smart City Asia diễn ra từ ngày 8 đến 10/10 tại Trung tâm triển lãm quốc gia (Hà Nội). Chương trình gắn liền với lễ kỷ niệm Ngày chuyển đổi số quốc gia, bao gồm các diễn đàn cấp cao, chuyên đề và triển lãm quy mô hơn 200 gian hàng. Nhân dịp này, ban tổ chức cũng chính thức mở cổng đăng ký cho Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026, nhằm tìm kiếm và vinh danh các sáng kiến, sản phẩm sở hữu trí tuệ ứng dụng công nghệ hiện đại vào bảo tồn và phát triển văn hóa.
