"Ban đầu chỉ là một vài email rải rác vào năm 2024, nhưng giờ đây nó đã trở thành một làn sóng càn quét."
Bà Hollie Wickens, nhân viên xử lý hồ sơ cấp cao tại văn phòng một nghị sĩ Công đảng Anh, đã mô tả thực tế hàng ngày khi phải đối mặt với lượng thư từ do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra đang tăng vọt. Bà cho biết khoảng một nửa số email nhận được hiện nay có sự can thiệp của AI, khiến các yêu cầu và khiếu nại trở nên phức tạp và tốn thời gian xử lý hơn rất nhiều dù bà đã có 10 năm kinh nghiệm làm việc.
Trước khi các công cụ AI tạo sinh như ChatGPT, Claude, Copilot hay Gemini bùng nổ, việc nộp đơn xin việc, khiếu nại hay phản đối dự án quy hoạch địa phương đòi hỏi sự đầu tư đáng kể về thời gian, công sức và kiến thức chuyên môn. Giờ đây, các chatbot này biến những người không chuyên thành "chuyên gia" bằng cách cung cấp dịch vụ cố vấn pháp lý hoặc trợ lý cá nhân miễn phí, dù đôi khi thông tin không hoàn toàn chính xác.
Dù AI được kỳ vọng mang lại mức tăng trưởng năng suất lớn cho nền kinh tế – một phần đóng góp vào sự tăng trưởng GDP tốt hơn dự kiến của Anh năm nay – nó lại đang gây ra tác dụng ngược cho các cơ quan công quyền. Doanh nghiệp, hội đồng địa phương, tòa án và trường học tại Anh đang bị quá tải bởi hàng loạt thư từ khiếu nại và thách thức pháp lý do AI tạo ra, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn lực vốn có. Hiện tượng này được gọi là "tắc nghẽn AI" (AI clog) hoặc "tràn ngập đại lý" (agentic flooding).
Bà Deborah Evans, Tổng Giám đốc Tổ chức Luật sư trong Chính quyền Địa phương (LLG) – đơn vị đại diện cho 5.600 luật sư làm việc tại các cơ quan địa phương – khẳng định: "Mọi lĩnh vực đều đang gặp phải vấn đề tương tự." Bà cho biết AI giúp người dân khiếu nại nghe rất chuyên nghiệp và trang trọng, nhưng ngân sách của các hội đồng địa phương là cố định và không được cấp thêm tiền chỉ vì số lượng đơn khiếu nại gia tăng.
Các cơ quan địa phương nhận diện văn bản AI qua độ dài bất thường, cách dùng từ ngữ đặc trưng hoặc việc sử dụng nhiều gạch đầu dòng. Ông Alessandro Georgiou, Lãnh đạo Hội đồng Enfield, chia sẻ rằng ngày càng nhiều cư dân dùng AI để kháng cáo các quyết định của hội đồng, đặc biệt là sự gia tăng đột biến trong các vụ kháng cáo phạt đỗ xe.
Theo Văn phòng Ủy viên Thông tin (ICO) – cơ quan giám sát quyền thông tin tại Anh, độ dài trung bình của các đơn khiếu nại trước đây chỉ khoảng 2 trang, nhưng hiện nay đã tăng gấp 10 lần, thậm chí có những hồ sơ dài tới 200 trang. Các văn bản do AI tạo ra thường lặp đi lặp lại, chứa các yêu cầu không liên quan hoặc nhầm lẫn địa chỉ nhận. AI cũng có xu hướng tự coi khiếu nại là một vụ kiện pháp lý, dẫn chiếu các đạo luật và án lệ không phù hợp với thẩm quyền tài phán (như trích dẫn án lệ từ Canada) hoặc tự "ảo giác" đưa ra thông tin sai lệch. Tuy nhiên, ICO lưu ý rằng các cơ quan vẫn bắt buộc phải dùng con người để trả lời các yêu cầu này.
Không chỉ các cơ quan nhà nước, giới doanh nghiệp cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Người sáng lập một công ty khởi nghiệp công nghệ cho biết ông đang phải đối mặt với một vụ kiện sa thải từ cựu nhân viên sử dụng văn bản do AI tạo ra. Ông dự kiến sẽ phải tốn tới 30.000 bảng Anh chi phí pháp lý để theo đuổi vụ kiện tại tòa án lao động.
Theo số liệu mới nhất từ chính phủ Anh, số lượng đơn kiện gửi lên Tòa án Lao động từ tháng 4 đến tháng 6 đã tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 14.000 vụ kiện đơn lẻ. Sự bùng nổ của các đơn kiện do AI hỗ trợ đang làm trầm trọng thêm tình trạng tồn đọng hồ sơ, khiến tổng số vụ kiện chưa giải quyết lên tới 70.000 vụ vào cuối tháng 6. Ông Jim Moore, chuyên gia quan hệ lao động tại Hamilton Nash, xác nhận đây là thực trạng chung mà rất nhiều doanh nghiệp đang phải trải qua.
