Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo đang buộc các nhà toán học phải suy ngẫm sâu sắc hơn về mục đích công việc của mình. Phần lớn các cuộc thảo luận hiện nay xoay quanh việc máy móc sẽ đảm nhận những nhiệm vụ nào và khả năng nào sẽ còn thuộc về riêng con người. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi thực chất nằm ở cách chúng ta định nghĩa lao động toán học và điều gì tạo nên giá trị của nó. Nếu giá trị toán học chỉ gắn liền với việc sản xuất kết quả và thể hiện năng lực cá nhân, sự bất an hiện tại chính là dấu hiệu cho thấy một nhận thức sai lệch về chính công việc này.
Toán học từ lâu đã tồn tại hai góc nhìn: một bên coi toán học là do con người phát minh thông qua các tiên đề và lý thuyết, bên còn lại coi toán học là những chân lý độc lập tồn tại từ trước và nhiệm vụ của con người là khám phá chúng. Tương tự như một nhà cổ sinh vật học khai quật hóa thạch, các chân lý toán học vốn đã hiện diện từ trước, nhưng việc tìm ra chúng đòi hỏi sự tưởng tượng và sáng tạo to lớn. Góc nhìn Platon cho thấy chân lý toán học không phụ thuộc vào sự công nhận của con người; trí tuệ của chúng ta chỉ là phương tiện để thấu hiểu một trật tự độc lập.
Bên cạnh đó, việc suy diễn đúng đắn hoàn toàn khác với việc thấu hiểu ý nghĩa của một cấu trúc toán học. Một hệ tiên đề có thể tạo ra vô số phép suy luận, nhưng khả năng tạo ra chúng không đồng nghĩa với một hướng nghiên cứu giá trị. Lập luận chỉ là công cụ phục vụ sự thấu hiểu, giúp làm sáng tỏ các mối quan hệ. Khả năng thực hiện các chuỗi lập luận dài hơn tự nó không giải thích được sự thấu hiểu thực sự và không quyết định điều gì đáng để tìm hiểu.
Đáng lo ngại hơn, đời sống trí tuệ hiện đại đang ngày càng bị đo lường hạn hẹp qua các chỉ số hiệu suất như số lượng bài báo, trích dẫn hay giải thưởng. Lối tiếp cận này biến nhà toán học thành một tập hợp các năng lực sản xuất và biến toán học thành sản phẩm đầu ra đơn thuần. Nỗi sợ bị AI thay thế thực chất bắt nguồn từ việc con người đã tự nhìn nhận bản thân theo những thước đo vốn dành cho máy móc từ trước khi AI xuất hiện; AI chỉ đơn giản là tấm gương phản chiếu hệ quả của góc nhìn đó.
Giải pháp cho vấn đề này không thể chỉ là việc tìm kiếm nơi trú ẩn trong những năng lực độc hữu của con người như trực giác hay sự sáng tạo để giữ lợi thế trước máy móc. Giá trị của việc theo đuổi tri thức không nên phụ thuộc vào việc liệu chúng ta có giỏi hơn một cỗ máy hay không. Toán học mang đến cơ hội để xem xét lại toàn bộ định hướng này, bởi chân lý toán học không trở nên chân thực hơn nhờ danh tiếng hay bản ngã của người diễn đạt nó.
