Giới đầu tư đang bắt đầu cảm thấy lo lắng về các khoản chi tiêu cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), ngay cả khi các "ông lớn" công nghệ đang tiếp tục rót thêm những khoản tiền khổng lồ vào lĩnh vực này.
Trong hai tuần qua, Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft đã công bố kế hoạch chi hơn 740 tỷ USD cho chi phí đầu tư cơ bản (capex) trong năm nay. Phố Wall nhìn nhận đây chủ yếu là khoản đầu tư cho hạ tầng AI, bao gồm các trung tâm dữ liệu và chip xử lý.
Ở giai đoạn đầu của cơn sốt AI, các nhà đầu tư phần lớn hoan nghênh những khoản chi mạnh tay này, coi đó là minh chứng cho niềm tin vào tiềm năng tăng trưởng của công nghệ. Tuy nhiên, bước sang quý IV, sự hào hứng đó dường như đang nhường chỗ cho những lo ngại về dòng tiền tự do âm (chi tiêu vượt quá doanh thu), áp lực nợ gia tăng và câu hỏi liệu những khoản đầu tư khổng lồ này có bao giờ mang lại đủ lợi nhuận hay không.
Sự lo lắng này đã lan rộng khắp thị trường vào phiên giao dịch ngày thứ Sáu. Chỉ số Nasdaq giảm 2,9%, và các cổ phiếu ngành chip cũng chịu đòn đau: Nvidia giảm 4%, Broadcom mất hơn 5%, còn Qualcomm sụt tới 11%. Alphabet – công ty từng chứng kiến cổ phiếu lao dốc 12% trong ngày thứ Sáu, mức tồi tệ nhất trong lịch sử khiến 500 tỷ USD giá trị vốn hóa bốc hơi – tiếp tục ghi nhận đà giảm.
Một phần nguyên nhân lớn của sự lo ngại là các công ty vốn từng có dòng tiền tự do dồi dào từ mảng kinh doanh cốt lõi nay đang bị ảnh hưởng, khi AI đe dọa trực tiếp đến mô hình kinh tế của các mảng đó. Alphabet là ví dụ rõ ràng nhất trong tuần này khi công ty mẹ của Google ghi nhận dòng tiền tự do âm 9,1 tỷ USD trong quý III, đánh dấu quý thứ hai liên tiếp rơi vào tình trạng thâm hụt, ngay cả khi chi phí capex hàng quý tăng lên 51,4 tỷ USD. Alphabet dự kiến sẽ chi tới 205 tỷ USD trong năm nay và con số này sẽ tiếp tục tăng vào năm 2027.
Trong khi đó, thành công rực rỡ của AI Mode – tính năng chatbot tích hợp trực tiếp vào công cụ Tìm kiếm của Google – lại đang ăn mòn cỗ máy kiếm tiền chính của hãng. Mảng quảng cáo tìm kiếm của Google, vốn chiếm khoảng một nửa doanh thu, chứng kiến mức tăng trưởng chậm lại ở mức 12%, ghi nhận tốc độ yếu nhất trong năm quý gần đây. Điều này khiến Google rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: họ đang chi hàng tỷ USD cho công nghệ AI có thể làm suy yếu chính mảng tìm kiếm đang đem lại nguồn thu cho họ.
Amazon cũng đang rơi vào hoàn cảnh tương tự sau khi ghi nhận dòng tiền tự do âm 42,4 tỷ USD trong 12 tháng qua, so với mức dương 14,8 tỷ USD của năm trước đó. Công ty cho biết dự kiến sẽ chi 220 tỷ USD cho capex trong năm nay. Dù doanh thu của mảng điện toán đám mây AWS tăng 39%, cổ phiếu Amazon vẫn sụt giảm 7% sau báo cáo lợi nhuận công bố hôm thứ Năm.
Meta cũng đang "đốt tiền" khi báo cáo dòng tiền tự do âm 2,1 tỷ USD trong quý III do chi phí capex vượt qua dòng tiền hoạt động. Công ty đưa ra dự báo chi phí capex lên tới 145 tỷ USD trong năm nay. Meta lưu ý rằng Muse – tác nhân AI cá nhân miễn phí mới của họ – là một "hố đen" tài chính (CEO Mark Zuckerberg từng cho biết công nghệ này "tốn rất nhiều tài nguyên tính toán để vận hành"). Tuy nhiên, doanh thu quảng cáo vẫn tăng 26%. Dù vậy, không có tin tốt nào cứu được cổ phiếu Meta khỏi việc sụt giảm 10% vào tuần trước.
Microsoft là ngoại lệ duy nhất liên quan đến dòng tiền tự do – hãng ghi nhận 18,6 tỷ USD dòng tiền tự do dương trong quý gần nhất, với chi phí capex ở mức 45,2 tỷ USD, thấp hơn mức 50 tỷ USD đã dự kiến. Microsoft cho biết đây không phải là động thái cố tình cắt giảm chi tiêu cho AI, mà là do sự chậm trễ về công suất từ các nhà cung cấp bên thứ ba. Hệ quả là cổ phiếu của các công ty nhỏ hơn chuyên cho thuê năng lực tính toán AI đã sụt giảm.
Cần lưu ý rằng nguồn tiền để chi trả cho toàn bộ hạ tầng AI này không chỉ đến từ lợi nhuận của các đại gia công nghệ, mà còn xuất hiện thông qua các đợt phát hành cổ phiếu và trái phiếu. Theo S&P Global Market Intelligence, Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta và Oracle đã huy động tổng cộng 326 tỷ USD tiền nợ trong năm 2026, gấp ba lần so với số vốn huy động được vào năm ngoái.
Nhu cầu về năng lực tính toán AI vẫn ở mức cao. Google, Amazon và Microsoft đều ghi nhận sự tăng trưởng trong các mảng điện toán đám mây của họ. Dù vậy, các nhà đầu tư vẫn cảm thấy hoang mang trước chi phí khổng lồ để đáp ứng nhu cầu đó.
Tình hình mập mờ này có thể làm phức tạp thêm kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được mong đợi của Anthropic. Công ty AI này đã nộp hồ sơ IPO vào đầu tuần này, và sự tăng trưởng trong tương lai của họ phụ thuộc vào việc đảm bảo những nguồn năng lực tính toán khổng lồ. Tờ Financial Times đưa tin hôm thứ Sáu rằng Blackstone đã cảnh báo các nhà đầu tư rằng công ty này có thể không đủ điều kiện nhận xếp hạng đầu tư sau khi IPO, đồng nghĩa với việc họ có thể phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà cung cấp hạ tầng quy mô lớn và bên thứ ba để tài trợ cho các tham vọng hạ tầng của mình.
