Liệu việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hồ sơ xin việc có đang làm giảm cơ hội được nhận vào làm của bạn?
Hiện nay, ngày càng có nhiều sinh viên tốt nghiệp và người tìm việc sử dụng công nghệ để hỗ trợ quá trình ứng tuyển. Theo các nhà tuyển dụng, nhiều doanh nghiệp khá cởi mở với điều này nếu ứng viên sử dụng trong mức độ cho phép. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là khi nào việc sử dụng AI bước qua ranh giới từ chấp nhận được sang vi phạm đạo đức, thậm chí là gian lận?
Tom, 22 tuổi, tốt nghiệp ngành địa lý tại Maidstone năm ngoái, cho biết anh đã nộp đơn cho hơn 200 công việc trước khi nhận được vị trí quản lý nhà hàng vào tháng trước. Anh mô tả quá trình này là "kiệt sức" và "nản lòng", đồng thời khẳng định mình khó có thể vượt qua nếu không có sự trợ giúp từ AI.
"Các nhà tuyển dụng muốn bạn dành trọn vẹn sự nỗ lực cho hồ sơ. Nhưng nếu bạn phải nộp từ 10 đến 20 công việc mỗi ngày, thực tế là bạn không thể làm điều đó," Tom chia sẻ. Anh đã dùng AI để viết thư xin việc, chỉnh sửa CV và tìm kiếm các "từ khóa" phù hợp nhằm vượt qua vòng lọc hồ sơ tự động.
Tom cũng cho rằng việc các công ty yêu cầu ứng viên không dùng AI là "đạo đức giả" trong khi chính họ lại sử dụng nó để sàng lọc ứng viên: "Đó là một sự mâu thuẫn kỳ lạ. Nếu dùng AI quá nhiều, bạn mất đi tính người. Nhưng nếu không viết giống AI, bạn có thể bị hệ thống lọc AI bỏ qua."
Mùa hè này, Viện NSDL lao động Sinh viên (ISE) đã khảo sát 155 nhà tuyển dụng sinh viên lớn nhất tại Anh và phát hiện ra rằng họ đang "cởi mở hơn" với việc ứng viên dùng AI ở một số giai đoạn tuyển dụng. Việc sử dụng AI phổ biến và được chấp nhận nhất là viết thư xin việc, chỉnh sửa CV và hoàn thành các câu hỏi đăng ký trực tuyến.
Dù vậy, khảo sát cũng chỉ ra rằng 92% nhà tuyển dụng đã phát hiện hoặc nghi ngờ có sự gian lận liên quan đến AI trong quá trình tuyển chọn – tăng so với mức 85% của năm ngoái. Các trường hợp vi phạm phổ biến nhất bao gồm việc dùng AI làm trợ lý theo thời gian thực trong các buổi phỏng vấn video trực tuyến hoặc để làm bài kiểm tra.
Bên cạnh đó, công nghệ này còn tiếp tay cho chiến thuật nộp hồ sơ hàng loạt cùng lúc. Ông Stephen Isherwood, đồng Giám đốc điều hành ISE, nhận định điều này đang "đẩy cao mức độ cạnh tranh và áp lực lên sinh viên" trong một thị trường việc làm vốn đã rất gay gắt.
Bà Hollie Moody, Trưởng bộ phận tuyển dụng nhân sự đầu sự nghiệp tại tập đoàn năng lượng EDF, chia sẻ rằng bà không trách các sinh viên vì dùng AI trong bối cảnh thị trường việc làm khắc nghiệt hiện nay, nhưng thừa nhận đây đang trở thành một vấn đề đáng quan ngại.
EDF vừa mở chương trình tuyển dụng sinh viên ba tuần trước nhưng đã phải quyết định đóng sớm sau khi nhận được 12.000 hồ sơ — tăng 10% so với năm ngoái. Bà Moody cho rằng AI chắc chắn đã đóng góp vào sự gia tăng này.
"Sự bất bình đẳng đang diễn ra vì một số ứng viên sử dụng AI trong suốt toàn bộ quy trình, trong khi những người khác thì không," bà Moody nói.
Tương tự nhiều doanh nghiệp khác, EDF hiện đưa ra hướng dẫn về việc sử dụng AI hợp lý và cố gắng thiết kế quy trình tuyển dụng "kháng AI" nhất có thể. Công ty chỉ đọc CV ở các giai đoạn sau và áp dụng các bài đánh giá kỹ năng, hành vi trực tuyến cũng như phỏng vấn video để đánh giá năng lực thực sự của ứng viên.
Tuy nhiên, bà Moody cho biết nhiều người vẫn tìm cách lách luật trong các buổi phỏng vấn video: "Nhiều câu trả lời chúng tôi nghe được hoàn toàn giống nhau. Hoặc ứng viên sẽ ngập ngừng để chờ AI đưa ra câu trả lời. Điều đó giống như họ đang đọc theo một kịch bản có sẵn."
Một kế toán viên tập sự vừa có việc làm chia sẻ rằng anh đã dùng AI trong cả 50 lần nộp hồ sơ, nhưng chỉ dừng lại ở mức nghiên cứu vị trí tuyển dụng, trau chuốt CV và tạo câu hỏi luyện phỏng vấn. Dù bản thân không dùng AI để gian lận bài kiểm tra, anh biết nhiều người sẵn sàng làm vậy vì tuyệt vọng khi thấy ai cũng sử dụng công nghệ này.
Theo ISE, mặc dù hiện chỉ có 16% nhà tuyển dụng được khảo sát đang sử dụng AI để lọc ứng viên, hơn một nửa số doanh nghiệp có kế hoạch áp dụng công nghệ này do lượng hồ sơ đầu vào quá lớn.
Bà Hollie Moody nhấn mạnh rằng việc sử dụng AI trong tuyển dụng là một "nghịch lý đạo đức" mà cả nhà tuyển dụng và người lao động sẽ còn phải tiếp tục đối mặt. Tuy nhiên, bà khẳng định AI không thể thay thế những giá trị cốt lõi mà doanh nghiệp tìm kiếm: "Điều quan trọng là sự chân thật và cá tính. Chúng tôi cần sự đa dạng trong tư duy của doanh nghiệp."
