Nỗ lực giao tiếp với động vật của con người đã kéo dài hàng nghìn năm qua, từ những chiếc sáo bằng xương có niên đại 12.000 năm tại Israel dùng để thu hút chim ưng, cho đến các nghiên cứu nhận thức hiện đại trên vẹt xám hay tinh tinh. Ngày nay, sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị ghi nhận dữ liệu sinh học đang thúc đẩy nhanh chóng quá trình phân tích âm thanh, mở ra triển vọng giúp con người giải mã và giao tiếp với động vật vào năm 2030.
Dù phần lớn các nhà khoa học kỳ vọng việc hiểu rõ thế giới nội tâm của các loài sẽ giúp con người nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, giới chuyên gia vẫn bày tỏ lo ngại sâu sắc về các rủi ro đi kèm. Việc thấu hiểu ngôn ngữ động vật có thể dẫn đến nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và gây rối loạn đời sống xã hội của chúng.
Ông César Rodríguez-Garavito, Giám đốc chương trình More-Than-Human Life (MOTH) tại Đại học New York, cảnh báo rằng AI có tiềm năng gây hại lớn trên quy mô diện rộng. Công nghệ này có thể khiến động vật bị quấy rối bởi đám đông muốn trò chuyện, bị lợi dụng cho mục đích quân sự như dò thủy lôi, hoặc đứng trước nguy cơ bị săn bắt. Các doanh nghiệp du lịch hoặc du khách cũng có thể dùng AI để dụ dỗ, kích động động vật hoang dã, khiến chúng hoang mang và kiệt sức. Nhà sinh vật học Vittorio Baglione thừa nhận các nghiên cứu giải mã ngôn ngữ quạ của ông hoàn toàn có thể bị thợ săn lợi dụng để lừa gạt loài vật này.
Trước viễn cảnh "nói tiếng động vật", nhiều nhà nghiên cứu kỳ cựu tỏ ra do dự và phản đối. Bà Stephanie King, nhà nghiên cứu tại Đại học Bristol, cho rằng tập trung vào việc nói chuyện với động vật có thể gây hại cho chúng, dù AI nếu dùng đúng cách sẽ hỗ trợ cực tốt cho việc xử lý dữ liệu. Đồng quan điểm, nhà nghiên cứu voi Joyce Poole nhận định mục tiêu này có phần phô trương, con người chỉ nên dừng lại ở việc lắng nghe và thấu hiểu thay vì can thiệp sâu vào cuộc sống của chúng.
Ngược lại, một số chuyên gia như giáo sư triết học Kristin Andrews cho rằng giao tiếp hai chiều là cần thiết để giải mã ngôn ngữ động vật, nhưng đề xuất chỉ nên thử nghiệm với các loài thích tương tác với con người như cá heo mũi chai.
Bên cạnh đó, "cuộc đua thu thập dữ liệu" để xây dựng từ điển ngôn ngữ động vật đang dấy lên mối lo ngại lớn về quyền riêng tư khi vô số thiết bị ghi âm, micro được thả xuống đại dương hoặc gắn trực tiếp lên cơ thể muông thú. Để kiểm tra ý nghĩa tiếng kêu, phương pháp "phát lại" (playback) âm thanh đã ghi âm thường được sử dụng nhưng gây nhiều tranh cãi. Việc phát lại âm thanh không đúng cách có thể gây căng thẳng cực độ cho động vật, làm xáo trộn môi trường xã hội, hoặc thậm chí tạo ra tác động tiêu cực tương tự như vấn nạn "deepfake" trong thế giới loài người, khiến các thành viên trong đàn phớt lờ những nỗ lực giao tiếp thực sự của nhau.
