Ngày 12/1, Liên minh AI Âu Lạc chính thức triển khai giải thưởng trị giá một triệu USD dành cho sản phẩm hoặc giải pháp AI xuất sắc do người Việt làm chủ. Đây là con số kỷ lục đối với một giải thưởng công nghệ trong nước, thể hiện quyết tâm thúc đẩy năng lực sáng tạo của Việt Nam trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Chia sẻ về tầm nhìn của giải thưởng, ông Trương Gia Bình cho biết mục tiêu cốt lõi là xây dựng năng lực "AI chủ quyền" cho Việt Nam. Khái niệm này được hiểu đơn giản là người Việt phải trực tiếp tham gia vào toàn bộ quá trình phát triển, từ xây dựng mô hình, quản lý dữ liệu cho đến các ứng dụng cụ thể. Ông khẳng định Việt Nam không thể chỉ dừng lại ở việc sử dụng công nghệ mà phải vươn lên làm chủ công nghệ để đảm bảo vị thế trong bối cảnh mới.
Mong muốn lớn nhất của ông Trương Gia Bình là thu hút được hàng triệu thanh niên Việt Nam tham gia nghiên cứu và phát triển AI. Để hiện thực hóa điều này, giải thưởng được thiết kế với lộ trình kéo dài ít nhất ba năm. Thời gian này đủ để những startup đã có sản phẩm có thể tham gia ngay, đồng thời tạo động lực cho các bạn trẻ đam mê có thời gian chuẩn bị và sẵn sàng dấn thân trong các mùa giải tiếp theo.
Về tiêu chí lựa chọn sản phẩm đạt giải, ông Bình nhấn mạnh tính lan tỏa và thực tiễn hơn là những danh hiệu hàn lâm xa vời. Một sản phẩm quá xuất sắc đôi khi có thể gây cảm giác khó tiếp cận, trong khi một giải pháp mang tính thực tế sẽ giúp cộng đồng trẻ tự tin rằng "mình cũng có thể làm được". Ba tiêu chí quan trọng nhất được xác lập bao gồm: tính chủ quyền (tự phát triển), tính thực tiễn (giải quyết bài toán cụ thể) và trình độ công nghệ (cập nhật tiến bộ thế giới).
Bàn về chiến lược phát triển AI quốc gia, ông Bình nhận định công thức phù hợp nhất cho Việt Nam là sự phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Những dữ liệu mang tính nền tảng như hành chính, pháp lý, văn hóa, lịch sử cần do Nhà nước đầu tư và quản lý. Trong khi đó, các mô hình nên đi theo hướng mở để cộng đồng cùng tham gia đóng góp.
Đối với các startup lo ngại về sự cạnh tranh từ các tập đoàn lớn, ông Bình cho rằng không gian phát triển vẫn còn rất rộng mở ở các ứng dụng ngách như AI trên chip, AI trên biên (AI on Edge) hoặc các ứng dụng gắn liền với đặc thù đời sống và văn hóa Việt Nam. Ông khẳng định sự am hiểu địa phương và dữ liệu đặc thù chính là chìa khóa để các doanh nghiệp nhỏ tạo ra giá trị riêng biệt và thành công trên thị trường.